Contacteer ons of spring binnen op Raas van Gaverestraat 67b in Gent.

Ontdek onze groepsbegeleidingen, en evenementen.

Het laatste nieuws en interessantste weetjes over de wereld van adoptie.

Ontdek een hulpverlener bij jou in de buurt via deze handige adoptiekaart.

Wil je meer weten?

Hier vind je meer informatie over uiteenlopende thema's zoals belang van het kind, specifieke ondersteuningsbehoeften, nazorg, opvoeding, identiteit en herkomst.

Opvoeding:

  • Slaapproblemen bij adoptiekinderen: hoe kan je ermee omgaan?
  • Therapieboekje over hechtingsproblemen
  • Slaapproblemen bij adoptiekinderen: oorzaken en gevolgen
  • Hoe maak ik mijn adoptiekind weerbaar tegen racisme?

Bekijk alles

Onderzoek - Praten over adoptie en de eerste familie in de eerste periode na aankomst

Belang van openheid

Praten over adoptie binnen het adoptiegezin is heel belangrijk. Het stelt een kind in staat om gedachten en gevoelens te uiten en het verleden te integreren met het heden.

Hierbij gaat het niet alleen over het delen van informatie over ingrijpende - vaak traumatische - gebeurtenissen die het kind meemaakte zoals afgestaan zijn, verlies van de eerste familie, vertrek uit het geboorteland bij interlandelijke adoptie ... Het gaat ook over de aandacht die er binnen het adoptiegezin is voor de complexe en pijnlijke gevoelens die hiermee gepaard gaan.

Verschillende studies tonen een positief verband tussen communicatieve openheid in het adoptiegezin enerzijds en psychologisch welzijn, zelfvertrouwen, emotieregulatie en identiteitsontwikkeling van geadopteerden anderzijds.

In adoptiegezinnen waar er daarentegen niet gesproken wordt over het verleden van het kind is de kans groter dat de geadopteerde worstelt met psychologische, gedrags- en identiteitsproblemen.

Onderzoek over communicatie en openheid na aankomst

Adoptie gaat gepaard met het verlies van de eerste familie en het toetreden tot een nieuwe familie. Hierdoor is er vanaf het begin een sterke link tussen de eerste familie en het adoptiegezin.

Toch vragen adoptieouders zich vaak af of het wel een goed idee is om in de eerste periode na aankomst met het kind over de eerste familie en het verleden te praten. Wanneer het adoptiegezin nog volop bezig is met het opbouwen van hechtingsrelaties kunnen de emotionele implicaties van zo’n gesprekken beangstigend zijn voor adoptieouders.

Het onderzoek van Santona et al. (Universiteit van Milaan-Bicocca, 2022) geeft hierin meer inzicht. Op basis van interviews met de adoptieouders van 537 interlandelijk geadopteerde kinderen in Italië (58% jongens - 42% meisjes, gemiddelde leeftijd van 4,9 jaar bij aankomst) in de periode 2009 - 2018 gingen de onderzoekers na in welke mate het volgende voorkwam:

  1. het kind praat over het verleden;
  2. het kind stelt vragen over het verleden;
  3. het kind praat over de eerste familie;
  4. de adoptieouder praat over het verleden;
  5. de adoptieouder praat over de eerste familie.

Interviews vonden plaats op twee momenten: het eerste meetmoment was 6 maanden na aankomst van het kind in het gezin, het tweede meetmoment was 12 maanden erna. Deze interviews gebeurden in het kader van follow-uponderzoeken verplicht door de herkomstlanden.

Resultaten van het onderzoek

  • De mate waarin kinderen praten (53% - 56%) en vragen stellen (15% - 18%) over hun verleden verschilt niet tussen beide meetmomenten. Kinderen praten meer over hun verleden dan ze er vragen over stellen.
  • Er zijn 61 kinderen die niet na 6 maanden maar wel na 12 maanden over hun eerste familie praten. Dit verschil is significant. Er is echter een groot aantal kinderen (70%) dat op geen van beide momenten spreekt over de eerste familie.
  • Oudere kinderen praten meer over hun eerste familie dan jongere kinderen.
  • De mate waarin adoptieouders praten over het verleden (43% - 44%) en de eerste familie (14% - 15%) verschilt niet tussen beide meetmomenten. Adoptieouders praten echter veel meer over het verleden van het kind dan over de eerste familie.
  • Kinderen die 6 maanden na aankomst herinneringen uitten, zijn 12 maanden na aankomst meer geneigd om vragen over het verleden te stellen en te praten over de eerste familie dan kinderen die geen herinneringen uitten.
  • Kinderen met minstens één adoptieouder die 6 maanden na aankomst sprak over het verleden of de eerste familie, zijn 12 maanden na aankomst meer geneigd om vragen over het verleden te stellen dan kinderen zonder adoptieouder die over deze thema’s sprak.
  • Kinderen met minstens één adoptieouder die 6 maanden na aankomst sprak over de eerste familie, zijn 12 maanden na aankomst meer geneigd om over hun eerste familie te praten dan kinderen zonder adoptieouder die hierover sprak.
  • Interessant is dat de aanwezigheid van een adoptieouder die spreekt over het verleden geen invloed heeft op de mate waarin het kind over de eerste familie vertelt. Enkel een dialoog komende van de adoptieouder die gericht is op de eerste familie heeft invloed op de bereidheid van het kind om hierover te praten.

Doorbreken van de gesloten communicatiecyclus

Hoewel meer dan de helft van de kinderen herinneringen delen, stellen slechts enkelen van hen er vragen over en spreken slechts enkelen over hun eerste familie binnen het nieuwe gezin. Dit is niet enkel zo bij de kinderen, maar ook bij hun adoptieouders. Bijna de helft van de adoptieouders in de steekproef praat over het verleden, maar dit aantal daalt wanneer het gaat over de eerste familie.

Deze resultaten sluiten aan bij onderzoek dat stelt dat praten over de eerste familie een uitdaging kan zijn voor adoptiegezinnen, vooral in gezinnen die interlandelijk adopteerden en waar er geen informatie is over de eerste familie.

Het past binnen de theorie van de cyclus van gesloten communicatie’. Die theorie stelt dat adoptieouders niet praten over adoptie, omdat ze wachten tot hun kinderen vragen stellen en dat kinderen geen vragen stellen, omdat ze hun adoptieouders niet bereid genoeg achten om hierover open te communiceren. Deze cyclus belemmert met andere woorden de open communicatie binnen het gezin, maar wordt doorbroken als adoptieouders hierrond conversaties durven starten.

Daarnaast kunnen de resultaten verklaard worden doordat adoptiegezinnen in die eerste periode bezig zijn met het opbouwen van hechtingsrelaties, waardoor open communicatie over het verleden van het kind adoptieouders kan intimideren.

Rol van de adoptieouders

Open communicatie is een dynamisch proces dat samenhangt met de ontwikkeling en leeftijd van het kind, maar het is vanaf het begin belangrijk en adoptieouders spelen hierin een belangrijke rol.

Heel concreet kunnen adoptieouders hun kind helpen om de communicatie over hun verleden en de eerste familie op gang te brengen door er zelf over te praten. Hoewel kinderen jonger dan 6 jaar nog niet ten volle begrijpen wat geadopteerd zijn betekent, kunnen zij hier wel al gedachten en vragen over hebben. Erover praten helpt hen een adoptietaal te ontwikkelen en vergroot hun bereidheid om hier later over te praten binnen het gezin.

Kinderen praten 12 maanden na de adoptie meer over hun eerste familie als hun adoptieouders 6 maanden daarvoor over de eerste familie hadden gesproken. De aanwezigheid van één ouder die praat over de eerste familie, lijkt voldoende te zijn om de kans dat het kind hierover communiceert te vergroten. Verrassend genoeg draagt enkel directe communicatie over de eerste familie hiertoe bij en niet algemene communicatie over het verleden.

Daarnaast stellen kinderen 12 maanden na hun adoptie meer vragen over hun verleden als hun adoptieouders vanaf het begin spraken over hun verleden en eerste familie. Leven in een adoptiegezin waar minstens één ouder praat over het verleden of de eerste familie, moedigt het kind aan om vragen te stellen over diens verleden, waardoor de cyclus van gesloten communicatie wordt doorbroken.

Conclusie

Concluderend kan er gesteld worden dat wanneer een kind van diens adoptieouders ervaart dat communicatie mogelijk is en de pijnlijke aspecten van adoptie besproken kunnen worden, dit een positieve invloed op de bereidheid van het kind om hier later over te praten en vragen over te stellen binnen het adoptiegezin.

Meer weten over praten over adoptie? Neem contact op met onze nazorgmedewerkers of houd onze kalender in de gaten voor de vorming ‘Praten over Adoptie’!

Bron: Santona, A., Tognasso, G., Miscioscia, C.L., Russo, D.; Gorla, L. (2022). Talking about the Birth Family since the Beginning: The Communicative Openness in the New Adoptive Family. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(3):1203. https://doi.org/10.3390/ijerph19031203

Samenvatting door Kristien Wouters (educatief medewerker)