Twee verhalen, twee zoektochten: Anne en Anneke

Anneke en Anne zijn aangetrouwde nichten en werden beide binnenlands geadopteerd. Pas later in hun leven gingen zij op zoek naar antwoorden over hun afkomst. Hoewel hun ervaringen verschillend zijn, herkennen ze veel in elkaars verhaal. In het laatste deel van deze driedelige reeks gaan zij met elkaar in gesprek over hun zoektocht en ervaringen.

Dag Anneke en Anne. In jullie verhalen benadrukken jullie dat jullie goed terechtgekomen zijn en dat jullie adoptieouders altijd jullie ouders zullen blijven. Herkennen jullie het gevoel dat een zoektocht naar je afkomst vragen oproept over loyaliteit tegenover je adoptieouders?

Anneke: Absoluut. Er heerst nog steeds een taboe rond adoptie, zoeken en vinden. Ik begrijp dat ergens wel. Het is moeilijk om uit te leggen aan iemand die het zelf niet heeft doorleefd wat niet-weten doet met je identiteit. Er is veel begrip voor adoptieouders en gelukkig ook steeds meer voor de geboortemoeders, maar als geadopteerde blijf je vaak wat hangen in het niemandsland daartussen.

Ik denk dat het voor elke geadopteerde een wankel balanceren is tussen loyaliteit naar je ouders en nieuwgierigheid naar je afkomst. Ik had lang het gevoel dat ik mijn ouders heel hard zou kwetsen door op zoek te gaan. Toen mijn biologische moeder op mijn 21e vroeg om een ontmoeting, kon ik die niet weigeren. De schuldgevoelens die ik vervolgens ervoer ten opzichte van mijn ouders waren enorm.

Pas een paar jaar geleden hoorde ik tijdens een lezing dat het oké en normaal is om te willen weten waar je vandaan komt. Dat werd daar zo mooi en waardig verwoord. Het was niet egoïstisch of slecht van mij om nieuwsgierig te zijn. Integendeel. Het bleek gewoon menselijk te zijn.

Anne: Mijn ouders hebben me altijd gezegd dat ze me zouden helpen als ik vragen had of op zoek wilde gaan naar mijn biologische ouders. Toch was ik heel bang om mijn mama te kwetsen toen bleek dat ik waarschijnlijk mijn broer en dus ook mijn biologische mama effectief had gevonden.

Het is niet omdat ik mijn biologische mama heb gevonden dat zij mijn mama niet meer is. Zij is en blijft mijn mama. Maar ik kon me voorstellen dat het voor haar niet evident was om dit ook zo te voelen. Ik kreeg er een familie bij, en voor haar kon dat misschien als een bedreiging aanvoelen.

Veel geadopteerden krijgen te horen dat ze ‘dankbaar’ moeten zijn. Zoeken naar je afkomst kan daardoor soms als ‘ondankbaar’ worden gezien. Hoe ervaren jullie dat?

Anneke: Voor mij is dat zo’n typische dooddoener: "Je hebt toch geluk gehad? Je moet dankbaar zijn." En begrijp me niet verkeerd: ik ben ontzettend dankbaar. Ik besef heel goed dat mijn leven er anders had kunnen uitzien. Maar wij kozen niet zelf voor adoptie. Ons leven is het gevolg van keuzes die andere mensen gemaakt hebben, dus het is normaal dat wij daar ook gevoelens bij hebben.

Het vraagt enorm veel van een geadopteerde om tóch op zoek te gaan. Het laatste wat je dan nodig hebt, is horen dat je gewoon dankbaar moet zijn. Of geduldig. Dat woord hoor ik ook vaak. In onze zoektochten moeten we voortdurend wachten tot anderen er klaar voor zijn om gevonden te worden.

Anne: Aan mij werd ook gezegd om geduld te hebben en dankbaar te zijn voor wat ik al wist. Dankbaar zijn … Ik gruwel van dat woord. Natuurlijk was ik blij dat ik al familieleden had ontdekt, maar op een bepaald moment wist ik wie mijn moeder en zus waren en werd er gezegd dat ik misschien nog een jaar zou moeten wachten vooraleer ik hen mocht zien. Dat vond ik heel moeilijk.

Het is niet aan anderen om te bepalen wat ik wel of niet mag doen. Ik ben niet verantwoordelijk voor mijn adoptie en heb ook mijn tempo. Toch werd er mij uitdrukkelijk gezegd dat ik het tempo van mijn biologische moeder ten alle tijde moest respecteren. Uiteindelijk heb ik zelf de beslissing genomen om naar Spanje te gaan en gaf ik haar en mijn zus de kans om mij te ontmoeten. Dat is ginder goed uitgedraaid.

Jullie benadrukken allebei het belang van psychosociale begeleiding tijdens de zoektocht naar en bij contacten met geboortefamilie. Waarom maakt dat volgens jullie zo’n verschil?

Anneke: Tijdens mijn eerste contacten met mijn biologische moeder werd er geen psychologische begeleiding voorzien. Achteraf bekeken vind ik dat absurd. Er kwamen bij iedereen zoveel emoties los. Vandaag denk ik dat begeleiding ons allemaal veel leed had kunnen besparen. Maar het waren andere tijden en voor zoiets ging je toen niet naar de psycholoog.

Anne: Dat herken ik volledig. Mijn zoektocht is aan een razend tempo verlopen. Op enkele maanden tijd vond ik familieleden in België en Spanje. Dat is enorm veel om te verwerken. Bovendien kom je in een familie terecht waarvan je de geplogenheden en dynamieken niet kent. Het is echt noodzakelijk dat je er niet alleen voor staat.

Als ik mijn beurt bij het Afstammingscentrum had afgewacht, dan had ik professionele begeleiding gehad vanaf het begin. Zij kunnen bemiddelen, ondersteunen en duiding geven aan alles wat er op je afkomt. Gelukkig krijg ik ondertussen wel begeleiding via het Afstammingscentrum. Daar heb ik geleerd dat wat ik voel normaal is en dat het logisch is dat ik zo moe ben.

Jullie werkten mee aan Sous X, maar jullie getuigenissen werden uiteindelijk niet in het programma opgenomen. Welke impact had dat op jullie?

Anne: Vooral de manier waarop het werd meegedeeld, heeft me erg geraakt. Plots ben je niet meer nuttig. Tijdens mijn begeleiding bij het Afstammingscentrum leerde ik dat elke geadopteerde ergens een angst in zich draagt om afgewezen te worden. Dat was confronterend om te ontdekken over mezelf. En net dat gevoel werd opnieuw geraakt toen ik hoorde dat mijn verhaal niet langer nodig was. Het voelde alsof alles wat ik had meegemaakt en gedeeld plots niet meer van tel was. Terwijl die zoektocht ondertussen wel een enorme impact had gehad op mijn leven. Ook mijn mama van bijna 90 jaar heeft zich heel kwetsbaar opgesteld bij het opnemen van het programma. We voelden ons heel respectloos behandeld.

Anneke: De opnames waren het meest zenuwslopende wat ik ooit heb gedaan. Al mijn trauma’s kwamen naar boven en ik moest ze voor de camera onder ogen zien. Ik heb dat heel erg onderschat. Negen maanden lang legde ik alles wat ik gezegd heb in die interviews op de weegschaal. Had ik niemand gekwetst? Had ik het wel duidelijk genoeg verwoord? Was ik respectvol genoeg geweest naar iedereen? Ze filmden op mijn werk bij mijn collega’s en zetten op mijn verjaardag mijn hoogbejaarde ouders samen aan tafel met mijn biologische vader. Dat was allemaal ontzettend ingrijpend.

Om dan bijna een jaar later, de dag voor de persvoorstelling, een anoniem telefoontje te krijgen dat ik niet meer in het concept paste… Daar ben ik slecht van geweest. Ik had me nog nooit eerder zo kwetsbaar opgesteld over mijn adoptie en het voelde alsof dat in mijn gezicht ontplofte. Ik schaamde me tot in mijn kleinste teentje, omdat ik weer eens niet goed genoeg was. Op zulke momenten voel je dat je adoptiestatus nooit verleden tijd zal zijn.

Anneke, jouw zoektocht is afgerond. Anne, jij zit er nog middenin. Hoe ga je om met vragen waarop misschien nooit een antwoord komt?

Anne: Ik zit nog midden in de zoektocht naar mijn vader. Stilaan wordt duidelijk dat ook deze kant van mijn biologische familie ingewikkeld in elkaar zit. Ook hier gaan waarschijnlijk nog lijken uit de kast vallen. Ik probeer er momenteel niet teveel aan te denken.

Het is wel frustrerend dat mijn biologische moeder weet wie de vader is, maar weigert om dit te vertellen. Ze speelt op die manier met mijn gevoelens. Het is heel moeilijk om zulke zaken te bespreken, omdat ze in Spanje woont. Haar echtgenoot weet niet van mijn bestaan. Ik wil geen conflicten krijgen, want ook dat heeft gevolgen. Het is allemaal heel ingewikkeld. Ik voel me soms boos en verdrietig, maar tegelijkertijd ben ik ook blij en wil ik loyaal zijn. Het is immers familie.

Anneke: Je hebt eigenlijk geen andere keuze dan die vragen mee te nemen en ergens op te bergen. Maar ze komen regelmatig weer naar boven. Elk jaar rond mijn verjaardag vond ik dat moeilijker dan in een doorsnee maand. Ook tijdens mijn zwangerschappen was het iets waar ik mee bezig was, want je weet uiteindelijk ook niet welke genen je doorgeeft aan je kinderen.

Sinds adoptie vaker in de media komt, heb ik heel erg het gevoel dat ik ‘ons’ een stem moet geven. Anne en ik hebben al zoveel aan elkaar gehad. Zij begrijpt mij en ik begrijp haar. We hebben maar een half woord nodig. Dat gevoel van begrepen te worden, zou voor elke geadopteerde een mogelijkheid moeten zijn.

Wat zou je willen dat mensen die nooit op zoek moeten gaan naar hun afkomst beter begrijpen?

Anneke: Mensen zeggen vaak dat het allemaal zo erg niet is. Dat je je er maar over moet zetten en het moet aanvaarden. Dat anonimiteit belangrijker is dan het recht op identiteit. Die discussie speelt niet alleen bij geadopteerden, maar ook bij mensen die geboren zijn via anonieme donorconceptie.

Uiteindelijk gaat het om mensen. Niemand kan een donor of afstandsouder verplichten om een relatie aan te gaan met een donorkind of een geadopteerde, maar een kind heeft wel het recht om te weten waar zijn oorsprong ligt.

Je identiteit is de basis van wie je bent. Voor mij voelde het als een puzzel die ik niet kon afmaken, omdat er een stukje ontbrak. Dat was heel frustrerend, want hij lag op tafel en ik moest er elke dag naar kijken. Hij lag ook in de weg, want zo lang hij niet af was, kon ik hem niet opruimen.

Anne: Dit gaat over je kern, je bestaan. Het is heel moeilijk uit te leggen aan je omgeving hoeveel impact het heeft om je roots te ontdekken. Dat je op je grondvesten davert, dat je tijd nodig hebt om het allemaal te verwerken.

Je ziet dat niet aan de buitenkant. Het is geen gebroken been, maar je brein draait de hele tijd op volle toeren. Dat put uit. Het is daarom ook fijn om vanuit professionele begeleiding te horen dat dat normaal is, dat je moe mag zijn. Je zou voor minder.

Lees ook de aparte verhalen van Anne en Anneke.

Gepost in: Interview