Een kind hoort niet in een schuif

Met de regelmaat van de klok duikt het nieuws op dat er een baby in de vondelingenschuif is achtergelaten. In oktober gebeurde het opnieuw: de derde in drie maanden tijd. Sinds de opening van de schuif in 2000 werden 22 kinderen te vondeling gelegd. Vaak wordt dat als goed nieuws gebracht: een kindje is gered. Maar achter die fysieke redding schuilt vooral mentaal leed. Een moeder blijft achter zonder kind en draagt een levenslang trauma. En de baby krijgt vanaf de geboorte een moeilijke start mee.

Een systeem dat vrouwen alleen laat

De vondelingenschuif wordt omschreven als ‘een kans voor een radeloze moeder om haar kindje anoniem een warme en veilige thuis te geven’. Dat klinkt geruststellend, maar de realiteit is dat het systeem vrouwen in crisis net volledig alleen laat. Een moeder die uit wanhoop haar baby zo moet achterlaten, staat meestal al langer geïsoleerd: financieel, emotioneel, sociaal. Een klep in een muur verandert niets aan die omstandigheden. Ze krijgt geen informatie, geen opvang, geen psychologische ondersteuning. Ze verdwijnt, net als haar verhaal. De schuld, schaamte en rouw blijven achter, in stilte, zonder naam of dossier, zonder iemand die luistert. Dat is geen zorgsysteem, dat is wegkijken.

Wat een baby verliest

Voor een pasgeborene lijkt de schuif misschien een veilige plek, maar ze ontneemt het kind meteen zijn eerste recht: weten van wie je komt. Een vondelingenschuif creëert bewust een leegte: een systeem waarin een kind juridisch én emotioneel tot niemand behoort. Geen naam van een moeder of vader, geen medische geschiedenis, geen familieverhaal. Alleen een datum en dossiernummer. Voor veel geadopteerden is de vraag ‘waarom kon ik niet blijven?’ geen filosofische bedenking maar een dagelijks gemis. Gebrek aan afstammingsinformatie kan uitgroeien tot een levenslange wonde.

De mythe van de ‘veiligere’ optie

Een veelgehoord argument is dat een schuif beter is dan een baby die wordt gedood. Maar neonaticide is een fenomeen van alle tijden, windstreken, culturen en sociale lagen. De vondelingschuif verandert dit niet. Onderzoek (Tilburg University, 2019) laat zien dat de meeste moeders die neonaticide plegen zowel tijdens de zwangerschap als na de geboorte geen band opbouwen met het kind. Sommigen ervaren het kind zelfs niet als een levend wezen, ook niet na de geboorte. Hierin verschillen ze van vrouwen die bewust afstand doen van hun kind, want zij zijn wél doordrongen van de realiteit van hun zwangerschap en wegen in hun beslissing niet alleen hun eigen belangen af, maar ook die van het kind. Een vondelingenschuif biedt voor neonaticide daarom géén effectieve oplossing: gezien de psychische toestand waarin deze vrouwen verkeren, is het niet realistisch dat zij hun kind naar de vondelingenschuif zouden brengen.

Wat wél werkt

Als mensen weten waar een vondelingenschuif te vinden is, kunnen ze even goed weten waar echte hulp beschikbaar is. We moeten maatschappelijk sterker communiceren over organisaties waar ongepland zwangere vrouwen zonder oordeel hun angsten kunnen delen, waar ze psychologische begeleiding krijgen, en waar ze geholpen worden om naar alle opties te kijken. Idealiter groeit een kind op bij zijn eigen moeder of binnen de ruimere familie. Als dat niet mogelijk is, moet er een warme thuis worden gezocht mét begeleiding, niet via wanhoopsdaad die moeder en kind abrupt scheidt.

Organisaties zoals Adoptiehuis en Fara bieden die ondersteuning al, gratis en onvoorwaardelijk. Ze respecteren ook het recht van het kind op afstammingsinformatie, zodat het later niet met een zwart gat hoeft te leven.

Moeder en kind verdienen meer

Een baby verdient méér dan een fysiek veilige start. Het verdient ook een verhaal over waar het vandaan komt. En een moeder verdient méér dan een anonieme opening in een muur. Ze verdient een deur die opengaat, een stoel om op te zitten, en iemand die vraagt: “Hoe is het met jou, en hoe kunnen we jullie beiden helpen?”

Een standpunt van Binnenlandsgeadopteerd.be en Steunpunt Adoptie vzw

Gepost in: Opinie